یادداشتی از برادر بسیجی محمد رضا ریسمانچی

جایگاه توبه در حقوق موضوعه

یکی از اهداف مجازات در نظامات کیفری ، اصلاح مجرم است . و به همین دلیل باید در میزان و نوع و کیفیت مجازات به این موضوع توجه کرد که مجرم ، شرایط اصلاح و جامعه پذیری را داشته باشد.

با در نظر گرفتن این هدف باید پذیرفت که منصفانه نیست مجرمی که پیش از اعمال مجازات از ارتکاب عمل خود پشیمان و برای جبران آن پیش قدم میشود با سایر مجرمان به یک اندازه مجازات شود. موضوعی که در منابع معتبر اسلامی و قرآن کریم نیز بدان اشاره شده است . در قانون مجازات اسلامی برای مجرمانی که آثار پشیمانی ، ندامت و اصلاح را در خود نشان داده اند ، تخفیف هایی در نظر گرفته شده است و حتی در مواردی با حصول شرایط قانونی ، زمینه برائت فرد نیز فراهم شده است.

توبه یکی از مفاهیم دینی ماست که در تعریف آن گفته شده توبه عبارت است از بازگشت از دوری به پروردگار و نزدیک شدن به خداوند متعال ، ترک گناهان در زمان حال ، عزم قطعی برای ترک گناه در آینده ، جبران تقصیرهای گذشته ، بازگشت از مخالفت حق به سوی موافقت او . لذا دین اسلام بر این اساس ،اعمال مجازات را در صورت توبه مجرم ، تحت شرایطی منتفی میداند . و این یکی از امتیازات منحصر به فرد حقوق جزای اسلامی است در قانون جدید مجازات اسلامی ، توبه یکی از اسباب شرعی سقوط مجازات است که بعنوان یک مبحث از فصل یازدهم با عنوان سقوط مجازات ها از مواد ۱۱۴تا ۱۱۹به آن پرداخته است . توبه در جرایم مستوجب حد ، چنانچه قبل از اثبات جرم باشد، موجب اسقاط مجازات خواهد بود. البته طبق شرع و قانون مجازات جدید، توبه در مواردی مجازات حدی را به تعزیری تبدیل خواهد کرد . از جمله تبصره ۲ماده ۱۱۴قانون جدید ، توبه شخص زانی ولائط را که به عنف مرتکب شده باشد به مجازات حبس یا شلاق تعزیری تبدیل میکند.در عین حال در صورت تکرار جرم ،توبه تاثیری در سقوط مجازات نخواهد داشت زیرا تکرار جرم با ماهیت توبه که ندامت ازفعل مجرمانه و تلاش برای جبران آن است ، مغایرت دارد.

توبه در تمام جرایم بزرگ و کوچک میتواند موثر باشد اما تشخیص آن در حوزه اختیارات قاضی است . کسی که توبه نموده و برای اصلاح آثار جرم ، همکاری میکند میتواند از تخفیف های قانونی و قضایی که در قانون پیش بینی شده برخوردار شود. در برخی موارد ، توبه مجرم می تواند موجب تعلیق مجازات گردد و یا به تقاضای دستگاه قضا، مشمول عفو رهبری شود.

توبه مجرم بعد از ارتکاب جرم می تواند برای وی دارای مزایایی باشد مثلا هرگاه شخصی به زنا اقرار و بعد توبه نماید، قاضی اختیار دارد تقاضای عفو وی را از ولی امر درخواست کند یا مجازات حد را برای او جاری سازد . در جرایم دیگری چون شرب خمر و لواط نیز توبه مجرم پیش بینی شده است .

(یا ایها الذین آمنوا توبوا الی الله توبة نصوحا عسی ربکم ان یکفر عنکم سیئاتکم  ) سوره تحریم آیه ۸

دیدگاه ها

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهند شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی نوشته شوند و یا غیر مرتبط با موضوع باشند منتشر نخواهند شد.