یادداشتی از برادر بسیجی محسن جباری دانشجوی دکترا حقوق عمومی

حقوق شهروندی در کلام حضرت رسول و امامان (ع)

بی شک حکومت رسول گرامی (ص)در شهر مدینه به عنوان نخستین مرکز حکومت و استقرار نظام حقوق و سیاسی اسوه و نمونه کامل از عرصه ظهور و بروز آموزه های اسلام در باب حقوق شهروندی است . مدینه النبی نخستین ظرف به صحنه ظهور رسیدن تفکرات ناب اسلامی است که از سرچشمه وحی و شخص رسول اکرام (ص) بی واسطه نشات گرفته است

قرآن وشهروند:

وفق منطق قرآن تمامی شهروندان یک جامعه همگی برادر و برابرند ، برادری و برابری شهروندان جامعه اسلام در سوره حجرات قرآن آمده است. در بیان قرآن اختلاف نژاد،رنگ ،زبان ،و هر گونه اختلاف قومی و نژادی نمی توانند محملی برای توافق طلبی عده ای بر برخی دیگر قلمداد شود . تنها ملاک برتری در اسلام فقط و فقط به تقوا و پرهیزکاری آدمی بر می گردد.

حقوق شهروندی در نگاه نهج البلاغه:

بی تردید امام علی (ع) با آن منشور جاویدان حکومتی خود که به مالک اشتر حاکم منصوب به حکومت مصر نگاشته اند.

سردامدر و پرچمدار تاریخ در عرصه حقوق ،از جمله حقوق شهروندی است ،در جای جای نهج البلاغه امام علی (ع) به مقوله حقوق متقابل حکومت است و شهروندان جامعه پرداخته است . چنانچه منشور حکومتی حضرت به مالک چنان خورشید در عرصه حقوق می درخشد هرچند واژه ها متفاوت با .واژه شهروند است . اما روح کلام همین است در نهج البلاغه از حقوق واقعی توده مردم و موقع شایسته و ممتاز آنها در برابر حکمران و اینکه مقام واقعی حکمران امانتداری و نگهبانی حقوق مردم است غفلت نشده بلکه به آن سخت توجه گردیده است .

اسلام و حقوق شهروندی مدرن :

حقوق شهروندی همیشه مورد عنایت و حتی تاکید اسلام واقع شده است که به برخی نمونه های آناشاره می کنیم ((اذن للذین یقاتلون بانهم ظلموا و ان الله علی نصرهم تقدیر ))در این جا خداوند ((مظلومیت )) را علت اذن جهاد دانسته است . ((و لعن انتصر بعد ظلعه فاولئکما علیهم سبیل انعا السبیل علی الذین یظمون الناس و ینبغون فی الارض بغیر حق))   

در ابن جا بر ستمکاران مجازات روا می دارند ونیز در حلف الفضول نیز دلیل دیگری بر این مدعا داریم . رسول الله (ص) نقل است که (( و ما کان من حلف فی الجاهلیه فان الاسلام لم یزده الا شده ))برخی متفکران با استفاده به برخی موارد حقوق شهروندی را خلاف اسلام نستی دانسته اند و این دسته از اندیشمندان هم  در گروه طرفداران حقوق بشر یافت می شوند هم در طیف مخالفان حقوق بشر به نظر بنده سراسر زندگی پیامبر اکرام (ص) و امیر المومنین علی ابن ابی طالب (ع) گواه روشن و آشکار بر حفظحقوق شهروندی و حمایت از حقوق شهروندی و نظارت بر حقوق بشر است . و دلایل بسیار از پشتیبانی پیامبر از ضعفا ،بردگان ،کودکان و زنان خواه قبل از بعثت خواه بعد ار بعثت در دست است که قابل انکار نیست ، مگر او نبود که از زنده به گور کردن دختران بر عرب آشفت و مگر سراسر زندگی علی حمایت از مستضعفان و مستمدیدگان نبوده است .

اهمیت حقوق شهروندی :

همچنانکه در تعریف حقوق شهروندی اشاره شده این حقوق به جهت حفظ و رعایت شان و کرامت انسان ها در جوامع بشری به رسمیت شناخته شده است . مطابق نظام حقوق شهروندی همه شهروندان ذاتا دارای حقوق مدنی و سیاسی هستند و این حقوق را حاکم به آنها اعطا نکرده اند . زیرا به موجب ماده ۱ اعلامیه جهانی حوق بشر (تمامی افراد بشر آزاد به دنیا آمده اند و از لحاظ حیثیت وحقوق با هم برابر اند هم دارای عقل و وجدان می باشند و باید نسبت به یکدیگر با روح برادری رفتار کنند )از جمله ویژگی های شهروندی این است که براساس آن شهروندان رسما ار عضویت مشروع و برار در یک جامعه بهره منداند. هیچ عاملی نمی تواند عضویت مشروح شهروندان را از آنها سلب نموده و یا برای آن سلسه مراتبی قرار دهد . همچنین با اطلاق واژه شهروند به افراد عضو جامعه ،نمی توان برای آنها موقیت های نابرابر را متصور شد .

در واقع شهروندی وصفی عادلانه برای همه ی افراد و آحاد یک ملت است که در قالب آن کلیه افراد واقعا از وضعیت مشابه و یکسان برخوردارند. بر این مبنا شناختن و حمایت از حقوق شهروندی موجب همگرایی و همبستگی اجتماعی خواهد بود و عدم رعایت آن موجب نافرمانب مدنی از طرف مردم خواهد شد .

اهمیت حقوق شهروندی تا بدان حد است که رابطه نزدیکی با جایگاه پیدا می کند ،چنانکه برخی از کارشناسان اعتقاد دارند جامعه ای که در آن حقوق شهروندان نهادینه نشده باشد . رابطه مهم و حاکمیت دچار تزلزل است . نه یک موقعیت منفعلانه بلکه یک موقعیت فعالانه است که به کمک  مجموعه در واقع شهروندی حقوق و وظایف ومتعهداتش راهی را برای توزیع واداره عادلانه منابع از طریق تقسیم منافع و مسولیت های زندگی اجتماعی ارائه می کند .

 

 

  

دیدگاه ها

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهند شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی نوشته شوند و یا غیر مرتبط با موضوع باشند منتشر نخواهند شد.